Du lịch cộng đồng bắt đầu hình thành vào cuối những năm 1980 ở Việt Nam với những du khách đầu tiên đến từ Đông Âu cũ và ngày càng thu hút du khách đến từ nhiều quốc gia trên thế giới. Du lịch cộng đồng đã đem lại lợi ích tích cực về mặt kinh tế - xã hội cho nhiều địa phương, đặc biệt tại các vùng nông thôn, góp phần tạo việc làm, xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống cho người dân.

Bản Lác, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình là nơi đầu tiên ở miền Bắc hoạt động du lịch cộng đồng với đặc trưng khám phá, trải nghiệm văn hóa dân tộc Thái. Cuối những năm 1990, Du lịch cộng đồng tỉnh Hòa Bình bắt đầu phát triển từ các xóm: Lác, Văn, Poom Cọong, Hang Kia… huyện Mai Châu; tiếp theo là đến xóm Mỗ, huyện Cao Phong; xóm Ải, xóm Ngòi của huyện Tân Lạc; xóm Mu, Mòn, Khướng huyện Lạc Sơn và một số xóm dân tộc Mường, Dao thuộc huyện Đà Bắc… Đến thời điểm hiện tại, trên địa bàn toàn tỉnh có 145 hộ kinh doanh du lịch cộng đồng.

CĐ 1.jpg

          Điểm du lịch cộng đồng xóm Đá Bia, xã Tiền Phong

          Đà Bắc là huyện vùng cao, nằm phía Tây Bắc của tỉnh Hòa Bình, trung tâm huyện cách thành phố Hòa Bình 15 km với tài nguyên du lịch tự nhiên phong phú như: Khu bảo tồn thiên nhiên Pu Canh, thác Tà Khớp, hang Thần, suối Láo, hang Mưa, hang Sưng, núi Biều, hang Lỗ Làn, vịnh Hiền Lương... Đà Bắc có các xóm: Ké, Đá Bia, Sưng, Mó Hém, Nhạp, Rãnh... còn lưu giữ được bản sắc văn hóa độc đáo các dân tộc Mường, Dao, Tày … là điều kiện thuật lợi cho phát triển du lịch, đặc biệt là phát triển loại hình du lịch cộng đồng.

CĐ 2.jpg

Đại sứ quán Nga xem biểu diễn các tiết mục văn nghệ dân tộc

tại Điểm du lịch cộng đồng xóm Ké, xã Hiền Lương

          Du lịch cộng đồng huyện Đà Bắc được hình thành và phát triển từ 4 năm trở lại đây. Khởi đầu là nhờ sự giúp đỡ của tổ chức AFAP Việt Nam được khởi động từ tháng 7/2014, dự án nằm trong khuôn khổ chương trình xóa đói - giảm nghèo lâu dài của AFAP tại Hòa Bình. Từ sự hỗ trợ về tài chính cũng như các hỗ trợ tư vấn kỹ thuật trong quá trình thực hiện dự án như tư vấn cải tạo nhà dân làm cơ sở lưu trú; tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ du lịch cho một số hộ dân làm du lịch cộng đồng tại các: xóm Ké, xã Hiền Lương, xóm Đá Bia, xã Tiền Phong và xóm Sưng, xã Cao Sơn. Sau đó dự án đã tư vấn thành lập Công ty cổ phần du lịch cộng đồng Đà Bắc với mục tiêu: Giúp chuyển đổi, nâng cao chất lượng dịch vụ Du lịch cộng đồng tại Đà Bắc phát triển theo hướng chuyên nghiệp và hiệu quả hơn; tăng cường quảng bá, kết nối thị trường khách; xây dựng thương hiệu cho sản phẩm dịch vụ du lịch của người dân Đà Bắc và phát triển du lịch cộng đồng một cách bền vững… Bên cạnh đó, du lịch cộng đồng huyện Đà Bắc được nhà nước hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng, quảng bá, đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ du lịch và một số trang thiết phục du lịch cho người dân kinh doanh Homestay tại một số điểm du lịch cộng đồng.

          Đến thời điểm hiện tại, huyện Đà Bắc đã có 9 Homestay đang kinh doanh đón tiếp khách du lịch và trong 6 tháng đầu năm 2018, du lịch cộng đồng huyện Đà Bắc đón trên 2.000 lượt khách quốc tế.

CĐ 3.jpg

Điểm du lịch cộng đồng xóm Sưng, xã Cao Sơn

             Để du lịch cộng đồng huyện Đà Bắc tiếp tục phát triển nhanh và bền vững trong thời gian tới cần phải thực hiện một số giải pháp cụ thể như sau:

          - Xây dựng và ban hành chính sách ưu đãi hỗ trợ đầu tư hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch (nhà vệ sinh công cộng, bãi đỗ xe, trang thiết bị tối thiểu phục vụ khách nghỉ); tạo cơ chế để hộ gia đình, các hộ gia đình dân tộc thiểu số tại các xóm có tiềm năng phát triển du lịch có thể trực tiếp tham gia các hoạt động dịch vụ du lịch tại các điểm du lịch cộng đồng.

          - Lập Quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết các Điểm du lịch cộng đồng để bảo tồn kiến trúc nhà, phong tục tập quán, bẳn sắc văn hóa, nghề truyền thống của người bản địa để khai thác phát triển du lịch. Xây dựng các Điểm du lịch cộng đồng theo tiêu chuẩn và thành lập Ban Quản lý để ban hành Nội quy, Quy chế nâng cao hiệu quả quản lý tại các điểm Du lịch cộng đồng cũng như có quy định phân chia lợi nhuận nhằm đảm bảo lợi ích chung.

- Đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ du lịch cộng đồng như: Dịch vụ lưu trú cần chọn loại hình nhà ở phù hợp với đón khách cộng đồng; dịch vụ ăn, uống thì cần nghiên cứu sâu về văn hóa ẩm thực đặc trưng vùng dân tộc thiểu số tránh tình trạng lặp đi lặp lại một vài món quen thuộc giống nhau; phải xây dựng chương trình văn nghệ dân tộc mang bản sắc riêng; các điểm du lịch cộng đồng cần nghiên cứu xây dựng các chương trình trải nghiệm khác biệt.

  - Nâng cao công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Hỗ trợ các hộ kinh doanh du lịch cộng đồng đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng giao tiếp, ngoại ngữ, thuyết minh để nâng cao chất lượng phục vụ; nâng cao nhận thức trong cộng đồng về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, bảo vệ tài nguyên môi trường để phát triển du lịch.

- Xây dựng trang thông tin điện tử, video clip, sách ảnh, tờ gấp, giới thiêụ về các điểm tour du lịch cộng đồng; tổ chức các đoàn Presstrip đến Đà Bắc để viết bài, quay phim giới thiệu, quảng bá các sản phẩm du lịch cộng đồng cho du khách trong nước và quốc tế.

          - Tăng cường tuyên truyền, giáo dục vận động người dân, khách du lịch nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, đặc biệt là giữ gìn môi trường nước tại các điểm du lịch cộng đồng huyện Đà Bắc trên Khu du lịch hồ Hòa Bình.

                                                                      Đặng Tuấn Hùng

                                                          Trưởng phòng Quản lý Du lịch